KONYA – KO`NGILLAR SHAHRIDIR!

“Avliyolarda Alloh bergan shunday qudrat bor-ki, otilgan o`qni qaytara oladilar”.

“Pirlar shunday kishilar-ki, hali bu dunyo yaralmaganida ham ularning jonlari karam dengizida bor edi. Bu tanga tushishdan oldin necha bor yashadilar. Ekishdan oldin mevalar saraladilar”.

“Insonga qo`l-qanot – aqldir. Odamning aqli bo`lmasa o`ziga boshqa bir aqlni yo`lboshchi qilishi kerak. You stun bo`l, yo ustunlik izla, yo fikr sohibi bo`l, yo fikr sohibini izla”.  Ushbu hikmatli so`zlar sohibi Mavlono Jaloliddin Rumiyning   Konya   shahridagi   maqbarasi mahalliy va xorijiy sayyohlar tomonidan eng ko`p ziyirat qilinadigan maskanlardan biridir.

Mavlono Jaloliddin   Rumiy,  13-asrning   buyuk   faylasufi,   olim, dinshunos va shoirlaridan biri bo`lgan. O`zining mislsiz ijodi bilan jahonga tanilgan mutafakkir 1207 yili Balx hahrida tug’ilib, 1273 yilda Konya shahrida vafot etgan. Rumiyning   o’zi  vasiyat qilganindek,   uning   o’limi   ayriliq   emas,   aksincha   Alloh   bilan   uchrashuv (vuslat) kunidur. Ushbu kun “Shab’i-Aruz” deb nomlanadi. Ushbu kun dunyoning to`rt tarafidan   turli   dinga   mansub   bo’lgan   Mavlono shaydolari Konya shahriga kelib “Shab’i-Aruz” marosimiga qatnashadilar.

Mavlono Jaloliddin Rumiyning otasi “olimlar sultoni” degan laqab olgan Muhammad Valad edi. Mavlono yoshligida otasi bilan birga Turkiyaga kelgan. O’z otasining   qoshida   ilm   olib,   otasi   vafot   etgach,   o’sha   vaqtdagi Turkiya tuproqlarida hokim bo’lgan Saljuqiylar sultonining buyrug’i bilan ustozlik  vazifasini  ado  eta boshladi. Mavlono  insonga   bo’lgan   sevgi   va muhabbatni   madh   etuvchi   “Masnaviy”   nomli   asari   bilan   jahon   bo’ylab shuhrat qozondi.

Mavlono   Jaloliddin   Rumiy   yashagan   davrda,   Saljuqiylar   davlati Mo’g’ullarning bosqinchi kuchlari natijasida tobora zayiflab borayotgan davr edi. U o’z kuchini, mavqeini va siyosiy kelajagini yo’qota borayotgan bir davlatda yashagan edi. U Turkiya tuproqlaridagi ma’naviy tubanlik va inqirozga tushgan insonlarni ma’naviy jihatdan jonlantirdi, jamiyatning ziyoli qatlami bilan do’stona munosabatlar qurdi.

 Saljuqiy sultonlari saroyining yonida uning otasiga   bir  bog’ sovg’a   qilingan  edi.  Mavlono   1273   yilda vafot etgach, uning maqbarasi xuddi shu bog’ning ichida qurildi. Saljuqiylar me’morchilik san’ati bilan qurilgan bu maqbaraga “Yashil Maqbara” deb nom berildi. Maqbara mavlaviylik dargohining o’rtasida joylashgan. To’rtta katta   ustun   ustiga   qurilgan   maqbaraning   ust   qismida   qubba   bor. Tashqarigan ko’p burchakli ko’rinishda bo’lgan maqbaraning qubbasi yashil rangda   bo’lib   maqbaraning   devorlari   ham   yashil   rangli   chinnilar   bilan bezalgan. Qubbaning ustki qismi tashqaridan katta  kuloh bilan o’ralgan. Ushbu maqbaraga vaqt o’tgach, Mavlaviylik tariqatining obro’li vakillari va Mavlononing yaqinlari ham dafn etilgan.

Hozirgi kunda maqbaraning sayr qilingan ziyoratgoh qismining masjid bo’limida juda katta sandiqlar va mavlaviylik tariqatiga   oid   kitoblar,   tarixiy   yozuvlar   ko’rgazmaga qo’yilgan. Usmoniy podishohlarning ko’pchiligi Mavlaviylik tariqatiga a’zo bo’lganliklari uchun, har podsho ushbu maqbaraning kengaytirilishiga va bezalishiga   katta   hissa   qo’shgan.   Maqbaraning   yonida   Usmoniylar davridan   qolgan   bir   jome’-masjid   o’rin   olgan.   Maqbaraning   muzey qismidagi   bo’limlarda   mavlaviylik   tariqatiga   oid   liboslar,   ular   ishlatgan asbob-anjomlar,  Mavlononing   masnaviy   asaridan   ba’zi   bo’limlar   ziyorat etuvchilarning ko’rishi uchun taqdim etilgan.

Turkiyada  To’pkapi  saroyidan so’ng eng ko’p  ziyorat   etilgan dargoh bo’lgan maqbara bepul xizmat ko`rsatib kelmoqda. İstanbul va Anqaradan tez yurar poyezdlar ushbu maqbara joylashgan Konya shahrigacha boradi.

Demak, Turkiyaga sayohat qilsangiz, Konya shahridagi Mavlono Rumiy maqbarasini albatta ziyorat qiling!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir